Energiedelen, persoon-aan-persoonverkoop, actieve afnemers en energiegemeenschappen

Steeds meer burgers, scholen, organisaties, lokale besturen en kmo’s zijn gemotiveerd om een actieve rol te spelen op de energiemarkt. Ze willen meer eigenaarschap en medezeggenschap in de energietransitie en minder afhankelijk zijn van (commerciële) energieleveranciers. 'Energiedelen' en 'persoon-aan-persoonverkoop' maken dat mogelijk.

Wie kan aan energiedelen of aan persoon-aan-persoonverkoop doen?

  • Actieve afnemer

    Een actieve afnemer neemt niet gewoon energie af van het net, maar produceert zelf energie. De regelgeving laat nu ook toe dat hij zijn 'overschot' dat hij anders in het net zou injecteren, rechtstreeks aan een andere persoon verkoopt, bijvoorbeeld aan een buur, vriendin of familielid. Dat heet peer-to-peerhandel of persoon-aan-persoonverkoop. Gratis wegschenken mag ook.

    Ook voor bewoners of gebruikers van collectieve gebouwen (appartementsgebouwen, kantoorcomplexen, loodsen,…) zijn er nieuwe mogelijkheden. Zij kunnen gezamenlijk investeren in zonnepanelen op het dak van het gebouw en als actieve afnemers de opgewekte energie delen, onder elkaar.
    Let op: dit moet kosteloos gebeuren omdat de deelnemers bijvoorbeeld collectief de zonnepanelen aankochten en op die manier kosteloos recht hebben op de energieproductie van de installatie, bijvoorbeeld a rato van het investeringsbedrag.  Wanneer de energie tegen een kostprijs wordt verkocht aan twee of meerdere eindafnemers moet de verkopende partij een leveranciersvergunning aanvragen bij de VREG. Hij kan ook beroep doen op een bestaande leverancier die als tussenschakel optreedt tussen de verkoper en de afnemers.

    Aan actieve afnemers worden weinig voorwaarden opgelegd. In principe kan iedereen die aangesloten is op het distributienet, plaatselijk vervoersnet of gesloten distributienet een actieve afnemer zijn. Dat kunnen zowel natuurlijke personen als rechtspersonen zijn (burgers, lokale overheden, kmo’s tot grote ondernemingen). Maar de activiteit die ze uitoefenen als actieve afnemer mag niet de belangrijkste commerciële of professionele activiteit is.
     

  • Energiegemeenschap van burgers

    Een energiegemeenschap van burgers is een groep actieve afnemers die samen een rechtspersoon oprichten om bestaande marktactiviteiten uit te oefenen, namelijk: energie produceren, zelf verbruiken, opslaan, verkopen, netondersteunende diensten of oplaaddiensten voor elektrische voertuigen aanbieden. Naast deze bestaande marktactiviteiten wordt het ook mogelijk om de energie die binnen de energiegemeenschap geproduceerd wordt, te delen onder de leden van de energiegemeenschap.
    Let op: dit moet kosteloos gebeuren omdat de deelnemers bijvoorbeeld collectief de zonnepanelen aankochten en op die manier kosteloos recht hebben op de energieproductie van de installatie, bijvoorbeeld a rato van het investeringsbedrag.  Wanneer de energie tegen een kostprijs wordt verkocht aan twee of meerdere eindafnemers moet de verkopende partij een leveranciersvergunning aanvragen bij de VREG. Hij kan ook beroep doen op een bestaande leverancier die als tussenschakel optreedt tussen de verkoper en de afnemers.

    Aan de energiegemeenschappen zijn een aantal voorwaarden opgelegd. Ze moeten een rechtspersoon zijn waaraan iedereen kan deelnemen (zowel burgers, lokale overheden, kmo’s als grote onderneming) maar het zeggenschap over de energiegemeenschap beperkt zich tot natuurlijke personen, lokale overheden of kleine ondernemingen. De kleine ondernemingen mogen niet betrokken zijn bij grootschalige commerciële activiteiten en hun voornaamste commerciële activiteit mag er geen in de energiesector zijn. Kmo’s of grote ondernemingen kunnen dus geenszins een beslissende invloed uitoefenen op de energiegemeenschap. In een energiegemeenschap hebben burgers, lokale overheden en kleine ondernemingen dus de touwtjes in handen.

    Energiegemeenschappen van burgers voeren bovendien activiteiten uit die betrekkingen hebben op energie, dus elektriciteit of warmte, groen of grijs. Verder dienen ze een ecologisch, sociaal of economisch (voor hun leden of de regio waar ze actief is) doel na te streven. Het maken van winst is dus van ondergeschikt aan dit hoofddoel.

  • Een hernieuwbare-energiegemeenschap

    Een hernieuwbare-energiegemeenschap is een energiegemeenschap van burgers die uitsluitend actief is rond hernieuwbare energie. Bovendien beperkt het lidmaatschap en het zeggenschap zich tot burgers, lokale overheden, kleine ondernemingen of kmo’s. Deze energiegemeenschappen moeten werkingsgrenzen bepalen, vrij te kiezen in funtie van de activiteiten die ze willen uitoefenen. In tegenstelling tot de energiegemeenschap van burgers is hier de energiegemeenschap zelf (de rechtspersoon) de eigenaar van de installaties die gebruikt worden. De installatie en de exploitatie mag wel gedelegeerd worden aan derde partijen.

Energiegemeenschappen zijn verplicht een overeenkomst af te sluiten met hun leden en zich te melden bij de VREG.

Overeenkomst

De energiegemeenschappen zijn verplicht om een overeenkomst af te sluiten met hun leden.  Naast naam, adres, aanspreekpunt en rechtsvorm van de energiegemeenschap, omvat de overeenkomst ook:

  • een beschrijving van de doelstellingen en de activiteieten die ze zal uitoefenen;
  •  afspraken over
    • de levensduur en ontbinding van de gemeenschap;
    • de kosten van de gemeenschap en de bestemming van eventuele winst;
    • groenestroomcertificaten, warmte-krachtcertificaten en garanties van oorsprong;
    • de daadwerkelijke controle of zeggenschap over de gemeenschap en de wijze waarop autonomie gewaarborgd wordt;
    • de verdeelsleutel indien binnen de energiegemeenschap aan energiedelen wordt gedaan.

Meldingsplicht

Energiegemeenschappen moeten zich melden binnen de 30 dagen na de oprichting via een elektronisch formulier op de website van de VREG. Bestaande energiegemeenschappen die reeds aan de voorwaarden voldoen melden dit uiterlijk op 1 april 2022 via de website van de VREG.

Op de website van VREG vindt u meer informatie over de melding van energiegemeenschappen.

Op de website van Fluvius vindt u meer praktische informatie over energiedelen en persoon-aan-persoonverkoop.

Omkaderende regelgeving

Published on: 
18-01-2022