Energiedelen, persoon-aan-persoonverkoop, actieve afnemers en energiegemeenschappen

Steeds meer burgers, scholen, organisaties, lokale besturen en kmo’s zijn gemotiveerd om een actieve rol te spelen op de energiemarkt. Ze willen meer eigenaarschap en medezeggenschap in de energietransitie en minder afhankelijk zijn van (commerciële) energieleveranciers. 'Energiedelen' en 'persoon-aan-persoonverkoop' maken dat mogelijk.

Wie kan aan energiedelen of aan persoon-aan-persoonverkoop doen?

  • Actieve afnemer

    Een actieve afnemer neemt niet gewoon energie af van het net, maar produceert zelf energie. De regelgeving laat nu ook toe dat hij zijn 'stroomoverschot'

    • met zichzelf deelt. Als een afnemer meerdere verblijfplaatsen of gebouwen bezit, dan kan hij voortaan op elk van die adressen in het Vlaamse Gewest genieten van zijn zonnestroom.
      Zo kan bijvoorbeeld stroom van de zonnepanelen op een hoofdverblijfplaats ook gebruikt worden in een buitenverblijf aan zee. Of kan een bedrijf, organisatie of lokaal bestuur energie delen tussen verschillende vestigingen.

    • rechtstreeks aan een andere persoon verkoopt, bijvoorbeeld aan een buur, vriendin of familielid. Dat heet peer-to-peerhandel of persoon-aan-persoonverkoop. Gratis wegschenken mag ook.

      Ook voor bewoners of gebruikers van collectieve gebouwen (appartementsgebouwen, kantoorcomplexen, loodsen,…) zijn er nieuwe mogelijkheden. Zij kunnen gezamenlijk investeren in zonnepanelen op het dak van het gebouw en als actieve afnemers de opgewekte energie delen, onder elkaar.
      Let op: dit moet kosteloos gebeuren omdat de deelnemers bijvoorbeeld collectief de zonnepanelen aankochten en op die manier kosteloos recht hebben op de energieproductie van de installatie, bijvoorbeeld a rato van het investeringsbedrag.  Wanneer de energie tegen een kostprijs wordt verkocht aan twee of meerdere eindafnemers moet de verkopende partij een leveranciersvergunning aanvragen bij de VREG. Hij kan ook beroep doen op een bestaande leverancier die als tussenschakel optreedt tussen de verkoper en de afnemers.

      In principe kan iedereen die aangesloten is op het distributienet, plaatselijk vervoersnet of gesloten distributienet een actieve afnemer zijn. Dat kunnen zowel natuurlijke personen als rechtspersonen zijn (burgers, lokale overheden, kmo’s tot grote ondernemingen). Maar de activiteit die ze uitoefenen als actieve afnemer mag niet de belangrijkste commerciële of professionele activiteit zijn.

Belangrijk:

Beide vormen van energiedelen vereisen dat alle betrokken afnamepunten over een digitale meter beschikken. Wie  wil delen, moet bij zijn elektriciteitsleverancier ‘meetregime 3’ aanvragen zodat de digitale meter kwartierwaarden kan uitlezen. Het is aangeraden om bij de leverancier na te vragen of er extra kosten of andere voorwaarden van toepassing zijn. Langs de kant van Fluvius zijn er nog een aantal tijdelijke voorwaarden, zoals dat beide partijen dezelfde elektriciteitsleverancier moeten hebben. Vanaf 2023 geldt deze beperkingen niet meer.

De energiedeler moet zich aanmelden via het online klantenportaal https://mijn.fluvius.be,  waar ook het systeem en de te nemen stappen toegelicht zijn. Fluvius geeft per kwartier de energieverdeling door aan de energiedeler en de elektriciteitsleverancier zodat de elektriciteitsfactuur automatisch aangepast wordt.

Zowel energiedelen als persoon-aan-persoonverkoop heeft alleen een effect op de energiecomponent (de hoeveelheid elektriciteit geleverd door de elektriciteitsleverancier), andere onderdelen van de energiefactuur zoals belastingen, heffingen en nettarieven blijven onveranderd.

De btw-plicht bij energiedelen en persoon-aan-persoonverkoop is afhankelijk van de situatie

energiedelen zolang de stroom kosteloos wordt geleverd aan de actieve afnemers niet-belastingplichtig
persoon-aan-persoonverkoop    
De verkoper van de groene stroom heeft geen andere activiteit waarvoor hij belastingplichtig is de groenestroominstallatie heeft een AC-vermogen kleiner of gelijk aan 10 kVA niet-belastingplichtig
  de groenestroominstallatie heeft een AC-vermogen groter dan 10 kVA

belastingplichtig *

De verkoper van de groene stroom heeft een andere activiteit waarvoor hij belastingplichtig is ongeacht het AC-vermogen van de groenestroominstallatie belastingplichtig *

Bij jaaromzet tot 25.000 euro valt de verkoper onder de vrijstellingsregeling voor kleine onderneming (artikel 56bis van het Btw-wetboek).
Voor verdere vragen kan u best contact opnemen met de Btw-administratie- FOD Financiën

  • Energiegemeenschap van burgers

    Een energiegemeenschap van burgers is een groep actieve afnemers die samen een rechtspersoon oprichten om bestaande marktactiviteiten uit te oefenen, namelijk: energie produceren, zelf verbruiken, opslaan, verkopen, netondersteunende diensten of oplaaddiensten voor elektrische voertuigen aanbieden. Naast deze bestaande marktactiviteiten wordt het ook mogelijk om de energie die binnen de energiegemeenschap geproduceerd wordt, te delen onder de leden van de energiegemeenschap.
    Let op: dit moet kosteloos gebeuren omdat de deelnemers bijvoorbeeld collectief de zonnepanelen aankochten en op die manier kosteloos recht hebben op de energieproductie van de installatie, bijvoorbeeld a rato van het investeringsbedrag.  Wanneer de energie tegen een kostprijs wordt verkocht aan twee of meerdere eindafnemers moet de verkopende partij een leveranciersvergunning aanvragen bij de VREG. Hij kan ook beroep doen op een bestaande leverancier die als tussenschakel optreedt tussen de verkoper en de afnemers.

    Aan de energiegemeenschappen zijn een aantal voorwaarden opgelegd. Ze moeten een rechtspersoon zijn waaraan iedereen kan deelnemen (zowel burgers, lokale overheden, kmo’s als grote onderneming) maar het zeggenschap over de energiegemeenschap beperkt zich tot natuurlijke personen, lokale overheden of kleine ondernemingen. De kleine ondernemingen mogen niet betrokken zijn bij grootschalige commerciële activiteiten en hun voornaamste commerciële activiteit mag er geen in de energiesector zijn. Kmo’s of grote ondernemingen kunnen dus geenszins een beslissende invloed uitoefenen op de energiegemeenschap. In een energiegemeenschap hebben burgers, lokale overheden en kleine ondernemingen dus de touwtjes in handen.

    Energiegemeenschappen van burgers voeren bovendien activiteiten uit die betrekkingen hebben op energie, dus elektriciteit of warmte, groen of grijs. Verder dienen ze een ecologisch, sociaal of economisch (voor hun leden of de regio waar ze actief is) doel na te streven. Het maken van winst is dus van ondergeschikt aan dit hoofddoel.

  • Een hernieuwbare-energiegemeenschap

    Een hernieuwbare-energiegemeenschap is een energiegemeenschap van burgers die uitsluitend actief is rond hernieuwbare energie. Bovendien beperkt het lidmaatschap en het zeggenschap zich tot burgers, lokale overheden, kleine ondernemingen of kmo’s. Deze energiegemeenschappen moeten werkingsgrenzen bepalen, vrij te kiezen in funtie van de activiteiten die ze willen uitoefenen. In tegenstelling tot de energiegemeenschap van burgers is hier de energiegemeenschap zelf (de rechtspersoon) de eigenaar van de installaties die gebruikt worden. De installatie en de exploitatie mag wel gedelegeerd worden aan derde partijen.

Energiegemeenschappen zijn verplicht een overeenkomst af te sluiten met hun leden en zich te melden bij de VREG.

Overeenkomst

De energiegemeenschappen zijn verplicht om een overeenkomst af te sluiten met hun leden.  Naast naam, adres, aanspreekpunt en rechtsvorm van de energiegemeenschap, omvat de overeenkomst ook:

  • een beschrijving van de doelstellingen en de activiteieten die ze zal uitoefenen;
  •  afspraken over
    • de levensduur en ontbinding van de gemeenschap;
    • de kosten van de gemeenschap en de bestemming van eventuele winst;
    • groenestroomcertificaten, warmte-krachtcertificaten en garanties van oorsprong;.
    • de daadwerkelijke controle of zeggenschap over de gemeenschap en de wijze waarop autonomie gewaarborgd wordt;
    • de verdeelsleutel indien binnen de energiegemeenschap aan energiedelen wordt gedaan.

Meldingsplicht

Energiegemeenschappen moeten zich binnen de 30 dagen na de oprichting via een elektronisch formulier op de website van de VREG melden. 

Op de website van de VREG vindt u meer informatie over de melding van energiegemeenschappen.

Protocol

Op de website van de VREG vindt u het protocol van de distributienetbeheerders dat energiedelen in een gebouw, energiedelen tussen toegangspunten met dezelfde titularis (energiedelen met uzelf) en peer-to-peer handel (persoon-aan-persoonverkoop) van groene stroom mogelijk maakt.

Praktische informatie

U vindt meer praktische informatie op
de website van Fluvius en het antwoord op veelgestelde vragen op de website van Fluvius
de website van VREG


Omkaderende regelgeving

Energiedelen en energiegemeenschappen
Published on: 
15-07-2022